Van Marrakech naar de Sahara: 3-daagse rondreis over de Hoge Atlas

Marrakech, de Hoge Atlas en de Sahara in één reis – dat klonk voor ons als de perfecte combinatie. In mei 2015 stapten we met z’n drieën in een goedkope Ryanair-vlucht naar Marokko, met slechts een globaal plan: een dagje dwalen door de medina van Marrakech en daarna een 3-daagse Marrakech Sahara rondreis, dwars over de Hoge Atlas naar de Dadèsvallei, Todra-kloof en de zandduinen van Erg Chebbi. In dit reisverslag neem ik je dag voor dag mee langs stoffige bergpassen, levendige pleinen, tajines, tapijten en natuurlijk: een nacht onder de sterren in de Sahara.

De route op kaart

Hieronder op het kaartje de route die wij gereden hebben zijn onze 3-daagse rondreis over de Hoge Atlas.

Dag 1 – Aankomst in Marrakech

Terug naar inhoudsopgave

Via de Golf van Biskaje en over de Algarve vliegen we Marokko aan en landen netjes op tijd op het vliegveld van Marrakech. Met de taxi gaan we naar het kloppend hart van de Medina, het Jemaa eL-Fna plein waar in een zijstraatje ons hotel Cecil zich bevindt. We krijgen natuurlijk al het gedruis van de Medina mee, zeker als Europeaan met een koffer ben je een doelwit van vele behulpzame Marokkanen die hun diensten aanbieden voor een kleine vergoeding.

Jemaa eL-Fna plein

We droppen de koffers en hebben tijd zat voor een eerste verkenning eer onze gids komt. Lopend over het Jemaa eL-Fna plein kom je werkelijk ogen, oren en neuzen te kort. Overal om je heen gebeuren dingen die wij niet uit ons dagelijks leven kennen. Natuurlijk de dans, muziek, kunstjes met apen, slangen, een ’tandarts’, bedelaars, ventertjes en vele verkopers. Het bruist hier aan alle kanten! Begeef je je in één van de overdekte zijstraatjes, de souks, dan word je overvallen door het Fata Morgana gevoel van de Efteling. Natuurlijk kunnen we het niet laten om al wat te kopen, een haman-handdoek en verse jus d’orange. Dit laatste geeft meteen een vrijbriefje voor een leuke fotosessie. We strijken even naar op een terras om alles te laten bezinken en alles wat om ons heen gebeurd gade te slaan.

Gids of niet?

Dan gaan we terug naar het hotel waar de gids ons op sleeptouw neemt. Echt soepel loopt dit niet. De gids wil ons in no time langs de hoogtepunten leiden terwijl wij juist overal stoppen en intensief met handelaartjes in gesprek gaan. Vast onderdeel van zo’n guided tour is een bezoek aan een tapijtenhuis, een kruiden toko of een pottenbakkerij waar de gids zijn commissie hoopt te vangen. Veel zal hij aan ons niet verdienen maar toch schaffen we wat aan. In een goed anderhalf uur zijn we klaar- en er ook klaar mee. Het is veel leuker alles op eigen houtje te verkennen, dan proberen we wel de bewegwijzerde routes te volgen. Met de nadruk op proberen, want de borden zijn vaak niet te vinden. Neem je dus een gids, maak dan van tevoren afspraken over tapijten bezoekjes.

Als we weer terug zijn bij het Jemaa eL-Fna plein plein strijken we neer op een dakterras voor het eten. We zien langzaam de zon ondergaan en de drukte en lawaai op het plein toenemen. We maken daarna nog een kort rondje maar gaan dan toch richting het hotel.

Dag 2: Op naar de Sahara!

Dag 2 – Op naar de Sahara

Terug naar inhoudsopgave

Vroeg op want we gaan ook vroeg op pad. We genieten van het ontbijt wat eigenlijk maar bar weinig voorstelt. Veel jam, stokbrood en wat croissants met koffie en jus. De gids met zijn dikke jeep is netjes op tijd dus maken we dat we de stad uit komen. Op naar de Hoge Atlas. In het begin is alles nog vlak en passeren we nieuwbouwwijken. Het verkeer is natuurlijk rommelig. Veel brommertjes en scooters tussen de auto’s en af en toe een paardekar of ezel.  Dan naderen we de eerste bergen en al snel gaat het rap omhoog. De beplanting en bossen zijn prachtig. Na zo’n anderhalf uur maken we onze eerste thee-stop bij het Fôret van Toufliht.

Tizi ’n Tichka pas

We zijn nog steeds niet op het hoogste punt van de 2260+ hoge Tizi ’n Tichka pas. Overal zijn werkzaamheden om de weg te verbeteren. Het landschap wordt steeds kaler en in een mooie bocht stoppen we voor een prachtig panorama. We maken wat foto’s en gaan weer op pad waarna we snel de top bereiken.

Eénmaal over de pas wordt het landschap steeds roder, net als de huisjes.  In de groene valleien, met de rivieren die richting Sahara afstromen en opdrogen, wordt gras geoogst. Het landschap heeft iets weg van Arizona, mooie rode geërodeerde bergen.

Aït Ben Haddou

In Tabourahte nemen we de afslag naar Aït Ben Haddou. Dit prachtige  dorp vol Kasbahs staat op de werelderfgoedlijst en mag dan ook veel bezoekers ontvangen. Het is gelegen aan de rivier de Asif Ounila waarin vrouwen hun tapijten wassen. Het dorp heeft ook als decor gediend voor zeer veel bekende films. De grote poort met toegangstorens is overigens ook niet origineel maar voor één van de films gebouwd. Onder de strakke blauwe hemel schieten wij de nodige plaatjes. We eten een hapje en gaan weer verder.

Ouarzazate

We vervolgende de weg richting Ouarzazate. Vooraan links van de stad stoppen we even voor de Atlas Studio’s en verderop nog eens bij het filmmuseum. Daar gaan we niet naar binnen want daar komen wij niet voor. Wat mij wel interesseert is het enorme zonne-energiepark Noor, een korte blik op dit gigantisch park zit er helaas niet in.

Dades Vallei

We rijden verder de Dades Vallei in, de Vallei van de 1000 Kasbahs.

Het is overigens opvallend hoe goed de wegen hier zijn, maar ook de vele soorten snelheidscontroles ontgaan ons niet. Wat ook grappig is dat er in elk restaurant of hotel wel gratis WIFI is, ook in de afgelegen gebieden.

Bij het grote stuwmeer Barrage El Mansour Eddahbi maken we een korte stop. Ook vlak voor Kelaat en in Boumalne Dadès maken we nog een stop. Dan rijden we uiteindelijk de Gorge du Dadès in. Langs de oevers groeien overal oleanders. De hellingen hebben mooie kleuren maar zijn wel kaal. Bij Ait Ouglif maken we een stop om de prachtig gevormde rotsen te aanschouwen.

Een paar kilometer verder komen we bij het hotel. We overnachten in de Kasba de Vallee. We klooien nog even wat aan de waterkant van de Dadès rivier en pakken een biertje (!).

Bovenstaand een fotoslide van de prachtige route tussen Ouarzazate en  de Gorge du Dadès.

Pas de volgende dag zullen we verder de vallei in rijden.

Dag 3 – Dadèskloof, Todra-kloof en Erg Chebbi

Terug naar inhoudsopgave

We hebben vandaag wederom een drukke dag voor de boeg. Na het ontbijt met pannenkoeken en jam rijden we verder de Gorge du Dadès in. Na een kilometer krult de weg met scherpe haarspelden omhoog. We stoppen even voor een panoramafotootje. Dan komen we op een soort hoger gelegen plateau. Het landschap is prachtig. Na een kilometer of 4 komen we dan bij de echte gorge uit. Een diep ingesneden kloof waardoor het water zich perst. Je kunt zien dat in natte tijden het water gewoon over de weg stroomt. Na een stop draaien we weer om en rijden richting Tinghir voor de volgende Gorge, de Gorge du Toudra.

Gorge du Toudra

Na Tinghir valt meteen de oase aan palmbomen op. Het felle groen steekt af tegen de schrale rode bergen. Vrouwen wassen hun kleuren in de rivier. Bij een panoramapunt stoppen we en gaan we gezellig op de foto met wat berbers.

Vlak voor de Gorge stoppen we gaan we te voet verder. Hier komt dan toch één van mijn wensen uit; ezeltje rijden. Er staat iemand die wel zijn ezeltje aan de toeristen af wil staan voor een paar centen. Het is niet echt een lief ezeltje want hij probeert mij te bijten, maar dat mag de pret niet drukken.

Wandelen tussen de akkers

Dan gaan we een stukje terug waar een gids ons op staat te wachten. Hij neemt ons mee naar de akkers en geeft ons uitleg over alle gewassen en de manier waarop het water verdeeld wordt. Erg leuk en interessant.

Uiteindelijk eindigen we dan toch weer aan de andere kant van de rivier in een kasbah weer tapijten met het handje worden gemaakt door alleenstaande vrouwen die hier opgevangen worden. Het moet allemaal een beetje sneu overkomen maar ik krijg ook het gevoel dat het een soort toeristenfuik is. Geen tapijten dus voor ons.

Bovenstaande slider foto’s van de prachtige omgeving

Op weg naar de Sahara

Na de rondleiding gaan we dan echt op weg naar de Sahara. Via Tinghir rijden we over de N10 naar het oosten. Na ruim 20 km nemen we de afslag naar de R113 die ons door een prachtig berglandschap leidt richting Alnif.

Alnif

Het is inmiddels bloedheet als we in Alnif een stop maken. We lopen de akkers in waar een aantal boeren op blote voeten het land aan het bewerken zijn. We bieden aan het werk even kort over te nemen. Ze moeten er erg om lachen want wij kunnen toch niet echt overweg met het gereedschap om het land om te ploegen.

Door het desolate mooi landschap met steeds vaker zandduintjes over de weg rijden we verder naar Rissani. Aan de rand van het stadje staat een prachtige stadspoort. Het klinkt raar maar het begint heel even te regenen. Ook voor de inwoners toch even bijzonder gezien hun reactie.

Merzouga en Erg Chebbi

Dan komen we uiteindelijk aan bij ons hotel vlak bij Merzouga aan de rand van de rode Erg Chebbi zandwoestijn. Overal staan kamelen en het waait erg hard. Onze berber gids met zijn typische blauwe gewaad hoofddoek (tangelmust) staat al klaar. Gezien zijn kleding zal hij wel van de Toereg zijn waar de mannen zich sluieren en de vrouwen niet. Gelukkig hebben wij ook zo’n tangelmust gekocht want met deze ‘zandstorm’ is het erg prettig dat je je gezicht kunt beschermen. Een bril is ook een echte must tenzij je zand in de ogen wilt.

Met de kamelen op pad

De kameel wordt opgestart en met een kleine tas handbagage trekken we in een 6 persoon karavaan met onze berber voorop de zandduinen in richting onze berbertent waar we zullen overnachten. Het is eventjes wennen op de kameel, de hoogte en het geschommel. Erg lang duurt de rit niet. Na ongeveer 1 km komen we al aan bij de tent. Inmiddels zit er in elke kier en gat zand. Als ik het bed opmaak ligt er meteen al een berg zand in. De wind heeft ons stevig te pakken. We dollen nog wat in de omgeving, spotten een witte schorpioen. Daarna schuiven we in de eettent aan waar onze berber een uitgebreide maaltijd klaar heeft staan. Onze 2 aangesloten Marokkaanse reisgenoten toveren een fles wijn tevoorschijn waarna we nog gezellig hebben zitten babbelen over van alles en nog wat.

Een fotoslide van de mooie en leuke plaatjes

Dag 4 – Terugreis via Rissani en Ouarzazate

Terug naar inhoudsopgave

Na een prima nacht in de woestijn is de wind in de ochtend toch wat gaan liggen. We staan erg vroeg op om weer met onze kameel naar het hotel aan de rand van de woestijn te gaan. Deze rit is iets comfortabeler vanwege de afgenomen wind. We zijn er zo. In een hotelkamer kunnen we even douchen wat wel zo fijn is met al het zand. Dan rijden we eerst naar Merzouga waar we in een hut worden ontvangen met dans en Gnaoua muziek.

Gnaoua muziek is een mix van Berberse, Afrikaanse en Islamitische spirituele liederen en ritmes waarvan  je in trans kan raken. Men beweert ook dat Gnaoua muziek een medische werking heeft. 

Het is grappig maar we betwijfelen wel of de muziek echt Marokkaans is. Later zal blijken van wel dus. Na dit concert rijden we richting naar het noorden.

Ksar Abbar

De wind is weer terug en blaast zandduinen over het asfalt. We maken een stop in Ksar Abbar vlak voor Rissani. In Ksar Abbar ligt het mausuleum van Moulay Ali Cherif, die in 1659 gestorven is. Moulay Ali Cherif was de grondlegger van de Alawiden-Dynastie. De benaming Cherif duidt er op dat het een nakomeling van de profeet Mohammed is en dus al zijn nakomelingen veel respect verdienen. We mogen alleen de tuin van het complex bezichtigen maar als de deuren van de gebedsruimte open staan kunnen we toch een blik vangen.

Daarna lopen we nog de aangrenzende kasbahs in. Ik koop een pak koekjes voor de kinderen wat tot hilarische taferelen leidt. We kopen nog wat spulletjes bij een soort antiekwinkeltje en drinken er een kop thee om de koop te vieren. Theedrinken is hier in Marokko een heel ritueel. Het was in ieder geval een leuk oponthoud daar waar ik dacht dat we rechtstreeks richting Marrakech zouden gaan.

Fossielen

Even later stoppen we op weg naar Erfoud weer . Het gebied staat bekend om zijn fossielen en het bewerken van deze stenen tot allerlei voorwerpen. Van kleine asbakjes tot hele tafels. Over de omstandigheden waaronder deze objecten gemaakt worden zullen we het maar niet hebben.

Dan zitten we weer op de r702 richting Tinghir. We maken nog een paar fotostops en een wat langere stop waar onze chauffeur een bekeuring mag incasseren voor asociaal rijgedrag. Hij is behoorlijk pissed en ik vermoed dat dit ritje hem geen cent opbrengt door deze bekeuring. Maar goed, haastig rijgedrag kunnen ook wij niet goedkeuren. Later op de dag, als we weer via de Dades Vallei (Dadèsvallei), Ouarzazate richting de pas rijden merken we ook dat hij behoorlijk vermoeid is. In de bergen op de pas begint het ook nog te regenen wat het er niet allemaal makkelijker op maakt. Een aantal inhaalmanoeuvres zijn niet echt jofel. Tegen de avond rijden we dan weer Marrakech in. Ook wij zijn er moe van.

Terug in Marrakech

Terug in de stad zitten we weer in hotel Cecil. We gaan weer op pad en wandelen tegen de avond naar de moderne nieuwe wijk in het noord westen van de stad rond de Avenue du Mohammed V. Hier bevindt u zich in het moderne Marokko waar veel westerse normen worden gehanteerd in o.a. drank, kleding en ook de zaken als de Mc D..

Eten in Marokko

in Marokko kun je heerlijk eten. Het wordt ook nog eens prachtig bereid en opgediend. Vaak neem ik harara soep als vooraf, dit is een soort linzensoep. Bekend is natuurlijk de tanjine waarin zo’n beetje alles wordt bereid. Tajine is een stoofpot met groente, aardappelen en lamsvlees of kip. Kefta is mijn favoriet, dit zijn gehaktballetjes in tomaten saus. Meestal wordt het eten geserveerd met heerlijke salades en altijd brood. 

Dag 5 – Laatste dag in Marrakech

Terug naar inhoudsopgave

Vanmiddag moeten we weer naar het vliegveld. We starten de dag vandaag met een wandeling naar het zuiden waar we het Palais de la Bahia willen bezoeken. Hier waren we veel te vroeg dus hebben we ons bij een cafeetjes op de hek van een weg genesteld waar we alle voorbijgangers konden gade slaan. Paarden, scooters, driewielers, van alles en nog wat komt er voorbij. Dan uiteindelijk het paleis in. Ik had er meer van verwacht, een deel was helaas afgesloten. Wellicht dat daar het mooiste deel te zien had moeten zijn. Rondom het paleis dwalen we nog door wat straatjes en komen bij een vriendelijk jongeman uit die ons alles over kruiden gaat leggen. Van saffraan tot mint en gewone thee.

Kruiden

Kruiden zijn hier overal te koop en worden vaak op een bijzondere leuke wijze gepresenteerd. Bekend zijn de kruidenmengsels zoals de râs al hânout. Hieronder een fotoslide van hoe de kruiden in Marrakech gepresenteerd worden.

Jardin Majorelle

We sjouwen nog wat rond en charteren in plaats van een taxi een primitieve driewielen, een motor met een bak erachter waarin je moet kruipen. Is was lachwekkende en automobilisten achter ons moesten er ook om lachen. Dit is waarschijnlijk de goedkoopste vorm van OV in de stad. We gaan naar het Jardin Majorelle, prachtige tuinen die vroeger van Yves St. Laurent waren. Na het bezoek aan de tuinen pakken we nu een koets waarmee we ons terug naar het Jemaa EL-Fenaa plein laten vervoeren.

Hier maken nog een laatste ronde door de medina waar Geert nog een ouderwetse nummerplaat koopt na zwaar onderhandelen. We kopen dadels en bezoeken nog de prachtige Medersa Ben Youssef (koranschool).

Terug op het plein gaan we even een hapje eten. We bestellen veel te veel en laten dus een arme zwerver aanschuiven. Met een klein beetje schaamte doet hij zich te goed aan mijn bord spaghetti, de resterende salade en als toetje steekt hij het brood bij zich. Toch nog een goede daad verricht. Echt scheutig zijn we niet want met de vele bedelaars is er geen beginnen aan. Een jonge moeder met een kind op de arm geef ik wel wat. Geen enkele Marokkaanse man zal zijn vrouw laten bedelen dus zal ze het echt niet makkelijk hebben.

We nemen we een ander zijstraatje waar we bij een Hamman naar binnen gaan. Hier laten we ons flink afschrobben door 2 stevige dames. De vellen worden er gewoon afgeschuurd.  Na flink wat zeep en heet water staan we een half uur later weer superfris buiten. Ditmaal dus geen zweterige luchtjes als we twee uur later in het vliegtuig stappen…

Terug naar inhoudsopgave

Meer Marokko zoals Fez en Chefchaouen:

Meer Marokko: Fez – Chefchaouen de blauwe stad – Van Marrakesh naar de Sahara