Het Joodse Getto van Krakau (Podgórze) – Geschiedenis & Bezienswaardigheden
KRAKAU Aan de zuidzijde van de rivier de Wisła bevindt zich het voormalige Joodse getto in de wijk Podgórze. Hier speelde zich een inktzwarte periode af in de geschiedenis van het tot dan toe relatief tolerante Krakau. Deze periode werd indringend en realistisch verbeeld in de film Schindler’s List. Tijdens ons bezoek aan Krakau bezochten wij deze wijk.
Krakau had vóór de Tweede Wereldoorlog een grote Joodse bevolking van ca. 60.000-65.000, die voornamelijk woonde in de wijk Kazimierz, ten noorden van de Wisła. In maart 1941 werden ongeveer 15.000 tot 17.000 Joden gedwongen te verhuizen naar het ommuurde getto in Podgórze, onder meer via de Józef Piłsudski-brug. Dit gebeurde wrang genoeg met hulp van de Joodse ordedienst, die door de nazi’s was aangesteld.
Veel Joden werden te werk gesteld in het nabijgelegen werkkamp Płaszów, of in fabrieken zoals die van Oskar Schindler en Julius Madritsch. Het merendeel van de bewoners werd echter gedeporteerd naar vernietigingskampen, waaronder Bełżec. De leefomstandigheden in het getto waren door overbevolking, honger en ziekte, willekeurige executies en razzia’s, en systematisch geweld door de Duitse bezetter gruwelijk. In maart 1943 werd het getto geliquideerd. De overlevenden werden onder meer naar Auschwitz afgevoerd.
De verschrikkingen van die periode zijn nauwelijks te beschrijven.
Het huidige Podgórze en de sporen van het verleden
Wie tegenwoordig via de Vader Bernatek-brug de wijk binnenloopt, ziet gezellige cafés en kroegjes. Op het eerste gezicht herinnert weinig aan wat hier is gebeurd. Maar wie verder de wijk in loopt, ziet op meerdere gebouwen plaquettes die het verleden zichtbaar maken, zoals bij de voormalige hoofdingang van het getto.
De gettomuur werd deels vormgegeven met verwijzingen naar Joodse grafstenen, om een vertrouwd gevoel op te roepen. Twee delen van de muur zijn bewaard gebleven en gerestaureerd. Eén stuk muur staat in de straat Lwowska.
Een ander stuk muur is nog te vinden ter hoogte van Bolesława Limanowskiego 62, links achter het huis in een speeltuin.
Plac Bohaterów Getta / Getto Helden Plein
Centraal in het voormalige getto ligt Plac Bohaterów Getta, ook wel het plein van de lege stoelen genoemd. Deze stoelen symboliseren de leegte na de deportaties. Op het plein staat nog het gebouw van de Joodse politie. Het plein had een centrale rol bij de samenstelling van groepen voor dwangarbeid en deportatie.
Op de hoek bevindt zich de apotheek van Tadeusz Pankiewicz, Apteka Pod Orłem (Onder de Adelaar). Hij was de enige niet-Jood die binnen de muren bleef wonen en vanuit zijn apotheek illegale hulp verleende aan Joodse bewoners. De apotheek is nu een museum, helaas was het museum gesloten toen wij er waren.
Ook aan dit plein vond verzet plaats. Vanuit een pand op de hoek ondernam de Joodse jongerenbeweging Akiva meerdere verzetsacties. Verzet was levensgevaarlijk en had weinig kans van slagen. Slechts enkele waren succesvol; maar uiteindelijk werd de groep vernietigd.
Meer info o.a. via deze website
Plaszów, het kamp naast het getto
Vanuit het getto kun je onder de brug doorlopen naar het voormalige kamp Płaszów. Wat begon als een dwangarbeiderskamp groeide vanaf 1943 uit tot een volwaardig concentratiekamp. Het kamp stond onder leiding van de beruchte commandant Amon Göth, die bekendstond om zijn extreme wreedheid en willekeurige executies. Veel bewoners van het getto werden hier tewerkgesteld, mishandeld of vermoord, anderen werden vanuit Płaszów verder gedeporteerd naar vernietigingskampen zoals Auschwitz.
Vanaf de Grafheuvel van Krakus kijk je uit over de groeve waar het kamp zich bevond. In dit landschap zijn nog resten van de filmset van Schindler’s List te zien. Verder naar het zuiden bevinden zich gedenktekens, het voormalige commandogebouw Szary Dom (Dawny Karcer) en verwaarloosde Joodse graven – stille getuigen van de misdaden die hier zijn gepleegd.
Lees HIER het verslag van ons bezoek aan Auschwitz:
