Auschwitz en de Zoutmijnen van Wielicska: dagtour vanuit Krakau
Bijna iedere toerist die naar Krakau gaat, overweegt een Auschwitz en Wieliczka dagtour vanuit Krakau. Ook wij vonden een bezoek aan Auschwitz I en Auschwitz II – Birkenau een soort morele verplichting, uit respect voor de slachtoffers van de genocide, maar ook om beter te begrijpen waar de mensheid toe in staat is en op welke schaal. Daarom boekten we een gecombineerde tour: eerst een rondleiding door Auschwitz en Birkenau, gevolgd door een bezoek aan de zoutmijnen van Wieliczka, zodat we na een intense ochtend de dag toch met een andere indruk konden afsluiten.
In de vroege ochtend worden we opgehaald met een busje en na een overstap zijn we comfortabel onderweg naar Oświęcim, de Poolse naam voor Auschwitz. De rit is ongeveer 70 km en gaat over lokale wegen. Eigenlijk best leuk om een indruk te krijgen van het Poolse platteland. Het heeft licht gevroren en de zon krabbelt op. Het busje verzorgt de transfer, regelt de gids, een knapzak als lunch en de entree bij de mijnen. We zijn de hele dag onder de pannen.
Het interessegebied tussen de rivieren
De Duitsers kozen de locatie Auschwitz als interessegebied omdat het tussen de rivieren Wisła en Soła ingeklemd lag, spoorwegverbindingen had vanuit alle richtingen en ver genoeg naar het oosten lag, buiten bereik van geallieerde vliegtuigen. Ook waren er grondstoffen in de regio, zoals kolen, en was er al industrie aanwezig. De oorspronkelijke bewoners werden uit hun huizen gezet en zo ontstond een groot afgesloten werkgebied.
Er waren vele werkkampen in het gebied, maar in principe drie hoofdkampen:
Auschwitz I, Auschwitz II – Birkenau en Auschwitz III – Monowitz. Deze laatste bezoeken we niet; het ligt bovendien ten oosten van Oświęcim, buiten het interessegebied.
Auschwitz I
Het eerste kamp dat in gebruik werd genomen, was een oude Poolse kazerne en wordt Auschwitz I genoemd. Hier staat het beruchte bord met “Arbeit macht frei”.
In het kamp werden Joden, Sinti, Poolse intellectuelen en gevangenen en Russische krijgsgevangenen opgesloten en te werk gesteld. Ook werden hier verschrikkelijke medische experimenten uitgevoerd. De levensduur van gevangenen was hier gemiddeld zo’n vier maanden.
De entree van Auschwitz is gratis; je moet wel in een groep met een gids mee, waarvoor je betaalt. Boek je een tour vanuit Krakau, dan zit dit bij de prijs inbegrepen.
We lopen er rond; je ziet de bakstenen gebouwen en hoort de verhalen van de gids, maar toch is het, zonder mensen, geluid en geur, en met de ijskoude temperaturen, nauwelijks voor te stellen wat zich hier heeft afgespeeld.
We zien een muur waar mensen systematisch werden geëxecuteerd.
Ook komen langs een galg en lopen we door een gaskamer.
We zien bergen vol persoonlijke bezittingen en menselijk haar. Iedereen is respectvol en stil. We luisteren aandachtig naar het ene verschrikkelijke verhaal na het andere.
Uiteindelijk zijn we weer terug bij de entree en proberen we even terug te schakelen naar het heden met een bak koffie.
Auschwitz II Birkenau
We stappen weer in de bus en komen samen met dezelfde gids aan bij Auschwitz-Birkenau. De wandeltocht begint bij de spoorlijn bij de ingang. Er wordt uitgelegd hoe de transporten en selecties bij aankomst van de treinen verliepen. ‘Geschikt’ betekende zware arbeid verrichten, binnen of buiten het kamp, zolang je het volhield. ‘Niet geschikt’ betekende de gaskamer, soms dezelfde dag nog, of – uit efficiëntie – wachten tot de groep groot genoeg was. Daarmee was Birkenau ook een vernietigingskamp..
We lopen langs een oude wagon die er nog staat, bij wijze van voorbeeld.
Er staan nog veel oude hekwerken, fundamenten van afgebrande barakken, wachttorens en uiteindelijk komen we uit bij de opgeblazen gaskamers.
We staan stil bij de herdenkingsplaquettes, die ook in het Nederlands zijn geplaatst. In Auschwitz zijn ongeveer 60.000 Nederlanders vermoord.
We horen nog meer gruwelverhalen als we langs de opgeblazen gaskamers en ovens lopen. De ovens draaiden dag en nacht; de overgebleven as werd in de rivier gekiept, waarmee men probeerde de sporen van de gruweldaden uit te wissen.
Een bezoek aan de oude barakken
Op de terugweg gaan we nog een barak binnen. We lopen tussen de stapelbedden door en proberen ons voor te stellen hoe het geweest moet zijn…
Na ons bezoek lopen we terug naar de parkeerplaats en ontvangen we een lunchpakketje. Daarna mag de knop weer om en gaan we richting de zoutmijnen.
Zoutmijnen Wielicska
De zoutmijnen van Wieliczka liggen in het gelijknamige plaatsje, zo’n 12 kilometer ten zuiden van Krakau. Het zijn ondergrondse mijnen met een enorm gangenstelsel waar je tureluurs van wordt. De gids heeft voor ons nog een aardige ondergrondse wandeling in petto.
Eerst dalen we via houten trappen flink af de diepte in, om vervolgens door de gangen langs allerlei museumachtige uitstallingen te lopen, waar het reilen en zeilen van het leven onder de grond uit de doeken wordt gedaan. Af en toe heeft het een hoog Efteling-gehalte.
Een ondergrondse kerk en een feestzaal
Ook staan we even stil bij een aantal zalen en een kerk die vandaag de dag nog steeds door het publiek worden gebruikt voor feesten, concerten en dergelijke.
De mijnen zelf zijn niet meer in gebruik.
Hierna gingen wij weer terug naar Krakau.
Meer Polen:
