Vennbahn fietsen: van Aachen-Brand naar Monschau
De Vennbahn fietsen betekent kilometerslang rijden over een voormalige internationale spoorlijn door Duitsland, België en Luxemburg. Tegenwoordig behoort de Vennbahn tot de bekendste langeafstandsfietsroutes van de Eifel en Oost-België. De ongeveer 125 kilometer lange fietsroute loopt van Aken via Raeren, Monschau en de Hoge Venen naar Troisvierges in Luxemburg. Dankzij het voormalige spoortracé zijn de hellingen meestal geleidelijk en onderweg passeer je oude stations, spoorwegviaducten en andere herinneringen aan het spoorwegverleden.
Ik wil de Vennbahn in verschillende etappes fietsen. Dit reisverslag wordt daarom later verder uitgebreid. Voor mijn eerste tocht stapte ik op vrijdag 7 augustus in Aachen-Brand op de fiets, met Monschau als einddoel.
Vennbahn fietsen: etappe 1 van Aachen-Brand naar Monschau
Het weer was perfect: zonnig en vrijwel windstil. Ik reed op mijn Koga Traveller Bike met 21 versnellingen, zonder elektrische ondersteuning. Op de heenweg volgde ik grotendeels de oude spoorbaan van de Vennbahn. Voor de terugweg koos ik een andere route via de B258 en de bekende Himmelsleiter.
De geschiedenis van de Vennbahn
De Vennbahn is ongeveer 125 kilometer lang en volgt grotendeels het tracé van de voormalige spoorlijn tussen Aken en Troisvierges. De lijn werd in de negentiende eeuw aangelegd om het industriegebied rond Aken te verbinden met België en Luxemburg. In 1889 was de volledige verbinding in gebruik.
Na de Eerste Wereldoorlog werd een groot deel van de spoorlijn Belgisch grondgebied. Daardoor loopt de huidige grens tussen Duitsland en België op sommige plaatsen nog altijd op een opmerkelijke manier rond het oude spoortracé. Tijdens het fietsen passeer je hierdoor meerdere keren de landsgrens, vaak zonder dat je het merkt.
Waarom is fietsen over de Vennbahn relatief gemakkelijk?
Van Aachen-Brand naar Monschau overbrug je honderden hoogtemeters, maar toch voelt de route nauwelijks zwaar aan. Dat komt doordat treinen geen steile hellingen aankunnen. De spoorlijn werd daarom aangelegd met lange, geleidelijke stijgingen. Het stijgingspercentage ligt meestal rond 1 tot 2 procent. Voor fietsers is dat ideaal. Je rijdt lange stukken geleidelijk omhoog, maar echte steile beklimmingen ontbreken.
Start van de Vennbahn in Aachen-Brand
Ik begin mijn tocht in Aachen-Brand. Het fietspad is breed, goed geasfalteerd en vrij van autoverkeer. Met mijn Koga Traveller en 21 versnellingen is het gemakkelijk om een prettig tempo te vinden. Vanaf Brand begint de route vrijwel meteen geleidelijk te stijgen.
Via Kornelimünster over de Vennbahn
Kornelimünster is een sfeervol historisch dorp ten zuiden van Aken, bekend om zijn oude abdij, vakwerkhuizen en de gezellige Korneliusmarkt. Het plaatsje ontstond al in de 9e eeuw en heeft een prachtig bewaard gebleven centrum. Extra bijzonder is dat hier de Eifelsteig begint, de bekende langeafstandswandelroute door de Eifel richting Trier.
Na Kornelimünster wordt het landschap groener en rustiger. Onderweg blijft goed zichtbaar dat dit ooit een spoorlijn was. Ik fiets door oude spoorinsnijdingen, langs hoge taluds en onder verschillende spoorbruggen door.
Rollefbachviaduct en Itertalviadukt langs de Vennbahn
Al vroeg tijdens de tocht kom ik twee van de mooiste spoorwegkunstwerken van dit noordelijke deel van de Vennbahn tegen: het Rollefbachviaduct bij Brand en het Itertalviadukt bij Kornelimünster.
Het Rollefbachviaduct werd in 1884 geopend voor de Vennbahn en overspant met zijn stenen bogen het groene Rollefbachtal. Het is een mooi voorbeeld van de forse bouwwerken die nodig waren om de spoorlijn zo geleidelijk mogelijk door het heuvelachtige landschap te leiden. Niet veel verder ligt het Itertalviadukt bij Kornelimünster, opnieuw een indrukwekkend overblijfsel uit de spoorwegtijd.
Walheim en het spoorverleden van de Vennbahn
Bij Walheim wordt het spoorwegverleden weer goed zichtbaar. Rond het voormalige station liggen nog verschillende sporen en spoorwegobjecten. Bijzonder is dat tussen Walheim en Raeren nog een deel van de oude spoorverbinding richting Luik ligt. De vereniging Eisenbahnfreunde Grenzland (EFG) zet zich in voor het behoud van deze lijn naar Eupen en gebruikt deze als museum spoorbaan.
Aan de ene kant fiets ik over een oude spoorbaan die is veranderd in een strak geasfalteerd fietspad, terwijl aan de andere kant nog echt spoor ligt. Vanaf Walheim gaat de route verder richting Schmithof en Raeren.
Raeren: met de Vennbahn de grens met België over
Niet veel later steek ik vrijwel ongemerkt de grens met België over. Bij Raeren zijn nog duidelijke resten van het oude spoorverleden te zien. Rond het voormalige station liggen nog sporen en staan oude spoorvoertuigen.
Hier kun je je goed voorstellen hoe belangrijk de spoorlijn vroeger was voor het internationale verkeer tussen Duitsland en België. Vlak bij het emplacement ligt tegenwoordig het Bahnhofscafé Raeren, waar je iets kunt drinken.
Vanaf Raeren wordt de omgeving steeds groener en voert de Vennbahn door dichte bossen geleidelijk omhoog richting Roetgen.
Koffiestop tijdens het fietsen in Roetgen
In Roetgen ga ik even van de route af. Bij Bäckerei MOSS haal ik broodjes en drink ik koffie. Het is een prima plek voor een korte pauze, maar eigenlijk is het nog leuker om gewoon langs de Vennbahn een rustplek op te zoeken. Langs de route liggen verschillende mooie pauzeplekken, sommige zelfs in de vorm van een treinwagon.
Geleidelijk omhoog over de Vennbahn naar Lammersdorf
Vanaf Roetgen loopt de route verder richting Lammersdorf. De stijging is merkbaar, maar nergens echt zwaar. Er zijn geen haarspeldbochten of steile stukken. Het gaat vooral heel lang een klein beetje omhoog.
Met mijn Koga Traveller is dat prima te doen. Bij Lammersdorf zit ik inmiddels duidelijk hoger in de Eifel. Bossen worden afgewisseld met open stukken en weilanden. Ook hier lag vroeger een station aan de Vennbahn. Het plaatsnaambord herinnert nog aan deze plek.
Ravel fietspad – de Vennbahn
Een RAVeL-fietspad in België is een fiets- en wandelroute over een netwerk van autovrije of grotendeels verkeersvrije wegen in Wallonië. RAVeL staat voor Réseau Autonome des Voies Lentes, vrij vertaald: autonoom netwerk van langzame wegen. Het netwerk maakt veel gebruik van voormalige spoorlijnen, jaagpaden langs kanalen en rivieren en andere rustige verbindingen.
Via Konzen verder naar Monschau
Na Lammersdorf gaat het verder richting Konzen. Hier steek ik de B258 over. Diezelfde weg speelt later op de dag opnieuw een rol, want op de terugweg volg ik juist deze route richting Aken.
Daarna gaat de Vennbahn verder richting Monschau. Ik zit inmiddels ruim boven de 500 meter. De route vlakt hier wat af, waarbij korte afdalingen en geleidelijke klimmetjes elkaar afwisselen.
Aankomst bij Monschau na ongeveer 40 kilometer
Na ongeveer 40 kilometer bereik ik de omgeving van het voormalige station van Monschau. Officieel was de benaming van dit station Monschau-Mutzenich of Montjoie-Mützenich, gelegen op stadsdeel Haag op de Höhenrücken. Van het station is niets meer over. De Vennbahn ligt hier hoog boven het bekende centrum.
De Altstadt met haar karakteristieke vakwerkhuizen ligt een flink stuk lager in het dal van de Rur en is zeker een bezoek waard. Voor mij ligt het keerpunt van deze eerste etappe vandaag bij station Monschau.
Terug naar Aken via de B258 en de Himmelsleiter
Voor de terugweg kies ik niet opnieuw voor de Vennbahn. Ik volg de kortste route via de B258 richting Aken en kom daarbij over de bekende Himmelsleiter. Op de heenweg moest ik tientallen kilometers geleidelijk klimmen. Op de terugweg gaat het hier juist stevig bergafwaarts. Waar de voormalige spoorlijn het hoogteverschil heel geleidelijk overwint, kiest de B258 een veel directere lijn naar beneden. De snelheid ligt daardoor flink hoger.
Vennbahn fietsen: etappe 2 van Monschau naar Sankt Vith
Op 7 september was weer een mooie nazomerdag voorspeld dus op naar de Eifel en fietsen maar. Ik parkeer de auto bij het oude emplacement van het station Monschau-Mutzenich, fiets van de auto en we pakken de route weer op. Het eerste stuk gaat langs weilanden en bossen met links het dal van de Rur.
Viadukt en Kloster Reichenstein
Na enkele kilometers passeer ik het Viadukt Reichenscheid. Vanaf het viadukt zie je het oude Kloster Reichestein liggen. Kloster Reichenstein is een voormalig klooster, schilderachtig gelegen aan de Rur. Het complex kent een lange geschiedenis die teruggaat tot de middeleeuwen. Tegenwoordig is het gerestaureerde klooster in gebruik als abdij en gastenverblijf, omgeven door bossen en wandelroutes.
Küchelscheid
Door bossen fiets ik verder met recht van me de enclave Ruitzhof, dit gebied is volledig ingesloten door Belgisch grondgebied. Dan nader ik Küchelscheid waar we volledig op Belgisch grondgebied komen, dus geen grenslijn meer naast het spoor. Küchelscheid heeft een oud stationsgebouw. Hier ligt weer een oud stuk spoor waarop je kunt fietsen verder naar de Hoge Venen met RailBike.
Wachtpost PD25 bis
Even verderop staat een vervallen ruine naast het spoor van de Wachtpost PD25 bis. Tijdens de inval van de Duitser op 10 mei 1944 sneuvelde hier Korporaal Charles Devisser als een van de eerste Belgissche soldaten toen hij de aftocht dekt van zijn collega’s.
wordt vervolgd
De Vennbahn verder fietsen richting Luxemburg
Monschau is voor mij het eindpunt van deze eerste Vennbahn-etappe, maar zeker niet het eindpunt van de route. Vanaf hier loopt de voormalige spoorlijn verder richting Kalterherberg, de Hoge Venen en het zuiden van Oost-België. Daar wachten opnieuw oude stations, spoorwegrelicten, bruggen en viaducten. Ook het Reichensteinviaduct ligt nog voor me. Uiteindelijk wil ik de volledige Vennbahn tot Troisvierges in Luxemburg fietsen.
Uitgebreide informatie over de Vennbahn is ook te vinden op Vennbahn.eu.
Wordt vervolgd.
Meer activiteiten in de Eifel:
